Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Jakie są podstawy prawne przedmiotu?

Podstawy prawne przedmiotu reguluje rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 12 sierpnia 1999 r.
w sprawie sposobu nauczania szkolnego oraz zakresu treści dotyczących wiedzy o życiu seksualnym człowieka, o zasadach świadomego i odpowiedzialnego rodzicielstwa, o wartości rodziny, życia w fazie prenatalnej oraz metodach i środkach świadomej prokreacji zawartych w podstawie programowej kształcenia ogólnego.
(Dz. U. z dnia 17 sierpnia 1999r.)


Jaki jest wymiar godzin oraz zasady organizacji przedmiotu?

1. Na realizację zajęć przeznacza się w szkolnym planie nauczania następującą liczbę godzin w roku szkolnym:
  • w klasach IV-VIII szkoły podstawowej, w przypadku realizacji ramowego planu nauczania, określonego w załącznikach nr 1 i 2 do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 21 maja 2001 r. w sprawie ramowych planów nauczania w szkołach publicznych (Dz. U. Nr 61, poz. 626), z godzin do dyspozycji dyrektora - po 14 godzin, w tym po 5 godzin z podziałem na grupy dziewcząt i chłopców,
  • w każdej klasie gimnazjum, z godzin przewidzianych w ramowym planie nauczania na realizację zajęć edukacyjnych "Wiedza o społeczeństwie" po 14 godzin, w tym po 5 godzin z podziałem na grupy dziewcząt i chłopców,
  • w szkołach ponadpodstawowych, w przypadku realizacji ramowych planów nauczania, w których przewidziane są godziny do dyspozycji dyrektora, w ramach tych godzin, a w pozostałych przypadkach jako zajęcia dodatkowe po 10 godzin w każdej klasie; w szczególnie uzasadnionych przypadkach, po uzgodnieniu z organem prowadzącym, zajęcia mogą być realizowane z podziałem na grupy dziewcząt i chłopców, z zastrzeżeniem ust. 2.
  • w każdej klasie liceum profilowanego i szkoły zawodowej, z godzin do dyspozycji dyrektora - po 14 godzin, w tym po 5 godzin z podziałem na grupy dziewcząt i chłopców

2. W szkołach, w których przepisy o ramowych planach nauczania w szkołach publicznych przewidują zajęcia edukacyjne "Przysposobienie do życia w rodzinie", realizacja treści, o których mowa w Rozporządzeniu MEN z dnia 20 lipca 2001 r. w § 1 ust. 1, odbywa się w ramach tych zajęć, w wymiarze określonym w tych przepisach.

Jakie są zasady tworzenia programu?

W dniu 8 czerwca 2009 r. Minister Edukacji Narodowej – Pani Hatarzyna Hall podpisała rozporządzenie w sprawie dopuszczania do użytku w szkole programów wychowania przedszkolnego i programów nauczania oraz dopuszczania do użytku szkolnego podręczników.

Dopuszczone do użytku w danej szkole programy wychowania przedszkolnego lub programy nauczania stanowią odpowiednio zestaw programów wychowania przedszkolnego lub szkolny zestaw programów nauczania.

Jest to odejście od poprzednio obowiązującej zasady dopuszczania programów wychowania przedszkolnego i programów nauczania do użytku szkolnego przez ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania.

Dzięki nowej podstawie programowej (NPP) każdy, planujący proces edukacyjny nauczyciel, zna cel kształcenia i treści nauczania, nie ma jednak w podstawie informacji o sposobach dojścia do celu, czyli brak w niej odpowiedzi na pytanie, jak osiągnąć założone cele. Na to pytanie odpowiedź powinien dawać program nauczania. W programie muszą się znaleźć informacje o sposobie organizacji procesu nauczania.

To nauczyciel jest prawdziwym autorem realizowanego programu nauczania i on najlepiej wie, jak zorganizować proces nauczania w swojej klasie. Proponowane regulacje prawne oddają w jego ręce zadanie przedstawienia tej koncepcji dyrektorowi.

Może się on oczywiście posiłkować znanymi mu programami, ale przede wszystkim musi poznać podstawę programową, przemyśleć ją i zaplanować własny sposób realizacji.

Jak powinna wyglądać struktura programu?

Program nauczania:
  1. stanowi opis sposobu realizacji celów kształcenia i zadań ustalonych w podstawie programowej
  2. zawiera:   
    a) szczegółowe cele kształcenia i wychowania,
    b) treści zgodne z treściami nauczania zawartymi w podstawie programowej wychowania przedszkolnego,
    c) sposoby osiągania celów kształcenia i wychowania, z uwzględnieniem możliwości indywidualizacji pracy w zależności od potrzeb i możliwości dzieci,
    d) metody przeprowadzania analizy gotowości dziecka do podjęcia nauki w szkole (diagnoza przedszkolna);
  3. jest poprawny pod względem merytorycznym i dydaktycznym.

Kto decyduje o przyjęciu programu w danej szkole?

Program nauczania ogólnego, program nauczania dla zawodu oraz program nauczania dla profilu kształcenia ogólnozawodowego, dopuszcza do użytku w danej szkole dyrektor szkoły, na wniosek nauczyciela lub nauczycieli.

 

Czy nauczyciel musi samodzielnie opracować program nauczania?

 Nauczyciel może:
  • opracować program samodzielnie bądź we współpracy z innymi nauczycielami;
  • przedstawić dyrektorowi szkoły program opracowany przez innego autora (autorów), np. może wybrać program nauczania spośród programów dostępnych na rynku, jeśli uważa, że taki właśnie program najlepiej odpowiada potrzebom jego uczniów i warunkom, w jakich pracuje;
  • przedstawić program opracowany przez innego autora (autorów) wraz z dokonanymi przez siebie modyfikacjami, wskazując zakres proponowanych zmian z uzasadnieniem, dlaczego je proponuje.
Zaproponowany przez nauczyciela program wychowania przedszkolnego, program nauczania ogólnego, program nauczania dla zawodu albo program nauczania dla profilu powinien być dostosowany do potrzeb i możliwości uczniów, dla których jest przeznaczony.
 
 

Co to znaczy "opracować program"?

Opracowanie programu oznacza, że nauczyciel:
  1. uszczegóławia cele zawarte w podstawie programowej i wskazuje odpowiadające im osiągnięcia ucznia; planuje jednocześnie, kiedy oczekuje się od ucznia, że będzie dysponował opisaną wiedzą, umiejętnościami i przyjmował dane postawy;
  2. porządkuje zgodnie z własną koncepcją treści kształcenia, układając je w najodpowiedniejszej jego zdaniem kolejności (jak w rozkładzie materiału);
  3. wybiera i proponuje formy i metody pracy z uczniami stosownie do treści, kształconych umiejętności, potrzeb i preferencji uczniów, z którymi pracuje i wreszcie własnych predyspozycji oraz warunków szkoły;
  4. planuje wreszcie sposób i kryteria oceniania postępów uczniów (jak w dobrze opracowanym przedmiotowym systemie oceniania).

Jak ocenić program?

Najważniejszą kwestią, którą należy sprawdzić przed dopuszczeniem programu wychowania przedszkolnego lub programu nauczania do użytku w danej szkole, jest zgodność z podstawą programową.
 
Program może zawierać dodatkowe treści nauczania wykraczające poza zakres ustalony w podstawie programowej, jeśli są dobrze uzasadnione i możliwe do wprowadzenia w danych warunkach, ale przede wszystkim musi prowadzić do efektywnego nauczenia wszystkiego, co zostało zapisane w podstawie. Jeśli program wykracza w jakimś zakresie poza podstawę programową, należy zwrócić uwagę, czy i na ile takie poszerzenie jest zasadne, a także możliwe do zrealizowania z uczniami.
 
Przed dopuszczeniem programu wychowania przedszkolnego do użytku w danym przedszkolu, oddziale przedszkolnym w szkole podstawowej lub innej formie wychowania przedszkolnego, dyrektor przedszkola lub dyrektor szkoły podstawowej może zasięgnąć opinii nauczyciela mianowanego lub dyplomowanego, posiadającego wykształcenie wyższe i kwalifikacje do pracy w przedszkolu, konsultanta lub doradcy metodycznego. Opinia powinna zawierać w szczególności ocenę zgodności programu z podstawą programową wychowania przedszkolnego i dostosowania programu do potrzeb i możliwości dzieci, dla których jest przeznaczony.
 
Pobierz dokument w formacie PDF: Podstawa tworzenia programu - rozporządzenie MEN.
 

Czy przedmiot wychowania do życia w rodzinie jest obowiązkowy?

Przedmiot Wychowanie do Życia w Rodzinie jest obowiązkowy dla dyrektora szkoły, natomiast nie jest obowiązkowy dla uczniów.
 
"Uczeń niepełnoletni nie bierze udziału w zajęciach, jeżeli jego rodzice (prawni opiekunowie) zgłoszą dyrektorowi szkoły w formie pisemnej rezygnację z udziału ucznia w zajęciach" (par. 4.1 rozp. z dnia 10 sierpnia 2009 r.).
 
albo:
 
"Uczeń pełnoletni nie bierze udziału w zajęciach, jeżeli zgłosi dyrektorowi szkoły w formie pisemnej rezygnację ze swojego udziału w zajęciach" (par. 4.2 rozp. z dnia 10 sierpnia 2009 r.).
 
Przed przystąpieniem do realizacji zajęć dyrektor szkoły powinien zorganizować spotkanie z nauczycielem prowadzącym zajęcia (wraz z wychowawcą klasy) z rodzicami uczniów zgodnie z par. 5.1 rozp. z dnia 12 sierpnia 1999 r.).