WYCHOWANIE DO ŻYCIA W RODZINIE Cele kształcenia – wymagania ogólne


I.    Ukazywanie wartości rodziny w życiu osobistym człowieka. Wnoszenie pozytywnego
wkładu w życie swojej rodziny.

II.    Okazywanie  szacunku  innym  ludziom,  docenianie  ich  wysiłku  i  pracy,  przyjęcie
postawy szacunku wobec siebie.

III.    Pomoc   w    przygotowaniu    się   do    zrozumienia    i   akceptacji   przemian   okresu
dojrzewania. Pokonywanie trudności okresu dorastania.

IV.      Kształcenie umiejętności przyjęcia integralnej wizji osoby. Wybór i urzeczywistnianie wartości służących osobowemu rozwojowi. Kierowanie własnym rozwojem, podejmowanie  wysiłku  samowychowawczego  zgodnie  z  uznawanymi   normami i wartościami.   Poznawanie,   analizowanie   i   wyrażanie   uczuć.   Rozwiązywanie problemów.

V.    Pozyskanie  wiedzy  na  temat  organizmu  ludzkiego  i  zachodzących  w  nim  zmian rozwojowych w okresie prenatalnym i postnatalnym oraz akceptacja własnej płciowości. Przyjęcie integralnej wizji ludzkiej seksualności. Umiejętność obrony własnej intymności i nietykalności seksualnej oraz szacunek dla ciała innej osoby.

VI.      Uświadomienie  i  uzasadnienie  potrzeby  przygotowania  do  zawarcia  małżeństwa i założenia rodziny. Zorientowanie w zakresie i komponentach składowych postawy odpowiedzialnego rodzicielstwa.

VII.    Korzystanie ze środków przekazu, w tym z internetu, w sposób selektywny, umożliwiający obronę przed ich destrukcyjnym oddziaływaniem.


Treści nauczania – wymagania szczegółowe

I.    Rodzina. Uczeń:
1)  wie, co składa się na dojrzałość do małżeństwa i założenia rodziny; zna kryteria wyboru współmałżonka, motywy zawierania małżeństwa i czynniki warunkujące trwałość i powodzenie relacji małżeńskiej i rodzinnej;
2)  rozumie, jakie miejsce zajmuje rodzina w społeczeństwie;
3)  rozpoznaje  typy  struktury  rodziny:  rodzina  wielopokoleniowa,  rodzina  pełna,
rodzina niepełna, rodzina zrekonstruowana;
4) wyjaśnia miejsce dziecka w rodzinie i jej rolę dla niego: w fazie prenatalnej, podczas narodzin, w fazie niemowlęcej, wczesnodziecięcej, przedpokwitaniowej, dojrzewania, młodości, wieku średniego, wieku późnego;
5)  potrafi komunikować swoje uczucia i budować prawidłowe relacje rodzinne;
6)  wie, jak okazać szacunek rodzeństwu, rodzicom i dziadkom oraz docenić ich wkład w życie rodzinne; potrafi wymienić za co i w jaki sposób można wyrazić im wdzięczność;
7)  rozumie na czym polega odpowiedzialność wszystkich członków za atmosferę panującą w rodzinie; wie jak komunikować uczucia, wyrażać pamięć, składać życzenia  z  okazji ważnych rocznic  rodzinnych,  imienin,  urodzin,  Dni Matki, Ojca, Babci i Dziadka, być uprzejmym i uczynnym każdego dnia;
8)  zna i rozumie funkcje rodziny, np.   prokreacyjna, opiekuńcza, wychowawcza oraz ich znaczenie na poszczególnych etapach rozwoju człowieka;
9)  wyjaśnia czego dotyczy i w czym przejawia się rodzinne wychowanie do miłości,
prawdy, uczciwości, wychowanie patriotyczne, religijne, moralne;
10) przyswaja wartości i tradycje ważne w rodzinie, w tym wspólne świętowanie, organizacja i przeżywanie wolnego czasu;
11) zauważa i docenia formacyjną rolę rodziny: w zakresie przekazywania wiedzy (o życiu, człowieku, świecie, relacjach międzyludzkich), kształtowania postaw, ćwiczenia umiejętności, tworzenia hierarchii wartości, uczenia norm i zgodnych z nimi zachowań;
12) zna  i stosuje  zasady  savoir  vivre’u  zarówno  wobec  gości,  jak  i najbliższych członków rodziny;
13) wie,  na  czym  polega  instytucjonalna  pomoc  rodzinie  w  sytuacji:  choroby, uzależnienia, ubóstwa, bezrobocia, zachowań ryzykownych, problemów pedagogicznych, psychologicznych, prawnych.


II.    Dojrzewanie. Uczeń:
1) rozpoznaje zmiany fizyczne i psychiczne; zauważa i akceptuje zróżnicowane, indywidualne tempo rozwoju;
2)  zna kryteria dojrzałości biologicznej, psychicznej i społecznej;
3)  rozumie, czym jest cielesność, płciowość, seksualność;
4)  wskazuje różnice w rozwoju psychoseksualnym dziewcząt i chłopców;
5)  wyjaśnia, na czym polega identyfikacja z własną płcią;
6)  zna   zagrożenia   okresu   dojrzewania,   takie   jak:   uzależnienia   chemiczne i behawioralne, presja seksualna, pornografia, cyberseks, prostytucja nieletnich; potrafi wymienić sposoby profilaktyki i przeciwdziałania;
7)  omawia problemy wieku młodzieńczego i sposoby radzenia sobie z nimi;
8)  rozumie,  jak  budowane  są  relacje  międzyosobowe,  wyjaśnia  ich  znaczenie w rozwoju  społeczno-emocjonalnym;  potrafi  przedstawić  istotę:  koleżeństwa i przyjaźni, sympatii młodzieńczych, pierwszych fascynacji, zakochania, miłości;
empatii i współpracy;
9)  uczestniczy w podziale obowiązków; korzysta z pomocy innych i sam jej udziela; potrafi dzielić czas pomiędzy pracę i rekreację; wie jak tworzyć atmosferę świętowania;
10) przedstawia  rolę  autorytetów  w  życiu  człowieka, wymienia  osoby  uznane  za
autorytety przez innych i siebie.


III.    Seksualność człowieka. Uczeń:
1) określa    pojęcia    związane    z    seksualnością:    męskość,    kobiecość, komplementarność, miłość, wartość, małżeństwo, rodzicielstwo, odpowiedzialność;   wyjaśnia   na   czym   polega   i   czego   dotyczy   integracja seksualna;
2)  rozumie znaczenie odpowiedzialności w przeżywaniu własnej płciowości oraz
budowaniu trwałych i szczęśliwych więzi;
3)  określa  główne  funkcje  płciowości,  takie  jak:  wyrażanie  miłości,  budowanie więzi  i rodzicielstwo,  a  także  wzajemna  pomoc  i  uzupełnianie,  integralna i komplementarna współpraca płci;
4)  rozumie, na czym polega prawo człowieka do intymności i ochrona tego prawa;
5) wyjaśnia, na czym polega odpowiedzialność mężczyzny i kobiety za sferę seksualną i prokreację;
6)  charakteryzuje związek istniejący pomiędzy aktywnością seksualną a miłością
i odpowiedzialnością;    omawia    problemy    związane    z    przedmiotowym traktowaniem człowieka w dziedzinie seksualnej;
7)  potrafi wymienić argumenty biomedyczne, psychologiczne, społeczne i moralne za inicjacją seksualną w małżeństwie;
8)  przedstawia przyczyny, skutki i profilaktykę przedwczesnej inicjacji seksualnej;
9)  zna choroby przenoszone drogą płciową; rozumie ich specyfikę, rozwój i objawy;
wie, jakie są drogi przenoszenia zakażenia; zna zasady profilaktyki;
10) potrafi wymienić różnice pomiędzy edukacją a wychowaniem seksualnym;
11) potrafi    scharakteryzować    i    ocenić    różne    odniesienia    do    seksualności:
permisywne, relatywne i normatywne;
12) rozumie wartość trwałości małżeństwa dla dobra rodziny.

IV.    Życie jako fundamentalna wartość. Uczeń:
1)  wyjaśnia, co to znaczy, że życie jest wartością;
2)  rozumie,  na  czym  polega  planowanie  dzietności  rodziny;  wie,  jakie  aspekty
należy uwzględnić przy podejmowaniem decyzji prokreacyjnych;
3)  zna zasady przygotowania kobiet i mężczyzn na poczęcie dziecka oraz rozumie, czym jest odpowiedzialne rodzicielstwo;
4)  wyraża postawę szacunku i troski wobec życia i zdrowia człowieka od poczęcia
do naturalnej śmierci;
5) zna fazy psychofizycznego rozwoju człowieka w okresie prenatalnym i postnatalnym; orientuje się w czynnikach wspomagających i zaburzających jego psychiczny, fizyczny, duchowy i społeczny rozwój;
6)  rozumie, czym jest opieka prekoncepcyjna i prenatalna uwzględniająca zdrowie ojca, matki i dziecka, formy prewencji, profilaktyki i terapii;
7)  ma szacunek dla ludzkiego ciała; zna podstawy higieny; troszczy się o zdrowie:
właściwe odżywianie, odpowiedni strój, sen i aktywność fizyczną;
8)  pozytywnie   odnosi   się   do   osób   z   niepełnosprawnością,   widząc   w   nich
wartościowych partnerów w koleżeństwie, przyjaźni, miłości i rodzinie;
9)  wyraża  troskę  o  osoby  chore  i  umierające;  zachowuje  pamięć  o  zmarłych,
współtowarzyszy bliskim w przeżywaniu żałoby.


V.    Płodność. Uczeń:
1)  wie, że płodność jest wspólną sprawą kobiety i mężczyzny;
2)  potrafi  przedstawić  fizjologię  płodności  i  wymienić  hormony  warunkujące płodność kobiet i mężczyzn;
3)  zna metody rozpoznawania płodności, ich przydatność w planowaniu rodziny i diagnostyce zaburzeń;
4)  przedstawia  problem  niepłodności;  określa  jej  rodzaje,   przyczyny,   skutki;
wyjaśnia na czym polega profilaktyka i leczenie;
5)  definiuje   pojęcie   antykoncepcji   i   wymienia   jej   rodzaje,   dokonuje   oceny stosowania  poszczególnych  środków  antykoncepcyjnych  w  aspekcie medycznym, psychologicznym, ekologicznym, ekonomicznym, społecznym i moralnym;
6)  zna    różnice    między    antykoncepcją    a    naturalnym    planowaniem    rodziny,
zapłodnieniem in vitro a naprotechnologią;
7)  rozumie, czym jest ciąża i poród oraz jak powinno wyglądać przyjęcie dziecka jako nowego członka rodziny;
8)  potrafi  wyjaśnić  rolę  i  zadania  szkół  rodzenia  oraz  wartość   naturalnego
karmienia;
9)  wie, jak istotne znaczenie, zarówno w aspekcie medycznym, psychologicznym, jak   i społecznym   ma   gotowość   członków   rodziny   na   przyjęcie   dziecka z niepełnosprawnością;
10) rozumie    sytuację    rodzin    mających    trudności    z    poczęciem    dziecka i doświadczających śmierci dziecka przed narodzeniem;
11) wie czym jest adopcja i rodzina zastępcza oraz jakie jest ich znaczenie dla dzieci,
rodziców i społeczeństwa.


VI.    Postawy. Uczeń:
1)  potrafi wymienić i uzasadnić normy chroniące życie małżeńskie i rodzinne oraz
sprzeciwić się naciskom skłaniającym do ich łamania;
2)  wie,   że   aktywność   seksualna,   jak   każde   zachowanie   człowieka   podlega
odpowiedzialności moralnej;
3)  radzi sobie w sytuacji konfliktu, presji grupy, stresu;
4) zna i stosuje zasady savoir-vivre`u w różnych sytuacjach społecznych;
5) rozumie zasady komunikacji werbalnej i niewerbalnej i jej znaczenie w relacjach interpersonalnych; przyjmuje odpowiedzialność za manifestowane reakcje, wypowiadane i pisane słowa;
interpersonalnych;   przyjmuje   odpowiedzialność   za   manifestowane   reakcje, wypowiadane i pisane słowa;
6)  kształtuje i wyraża postawy asertywne, gdy nie może lub nie powinien czegoś wykonać stara się odmawiać tak, bby nie ranić drugiego;
7) bierze udział w życiu społecznym przez: wolontariat, stowarzyszenia, grupy nieformalne  i  aktywność  indywidualną;  ujawnia  wrażliwość  na  osoby potrzebujące pomocy i zna konkretne sposoby jej udzielania;
8)  świadomie i odpowiedzialnie korzysta ze środków społecznego przekazu, w tym
z internetu dokonując wyboru określonych treści i limitując czas im poświęcany;
9)  jest odpowiedzialny za własny rozwój i samowychowanie.



Warunki i sposób realizacji


Do   zadań   szkoły    w    zakresie    realizacji    wychowania   do   życia   w    rodzinie    należy
w szczególności:
1)  wspieranie wychowawczej roli rodziny;
2)  współpraca    z    rodzicami    w    zakresie    prawidłowych    relacji    między    nimi
a dzieckiem;
3)  wskazanie  norm  życia  społecznego,  pomoc  w  interioryzacji  i  ich  wspólne
przestrzeganie;
4)  pomoc we właściwym przeżywaniu okresu dojrzewania;
5)  wzmacnianie procesu identyfikacji z własną płcią; docenianie komplementarności płciowej i współdziałania;
6)  wspieranie rozwoju moralnego i kształtowania hierarchii wartości;
7)  promowanie integralnej wizji seksualności człowieka; ukazanie jedności pomiędzy aktywnością seksualną, miłością i odpowiedzialnością;
8) wskazywanie na prawo do życia od poczęcia do naturalnej śmierci, potrzebę przygotowania  do  macierzyństwa  i  ojcostwa  oraz  towarzyszenia  w  chorobie i umieraniu;
9)  tworzenie klimatu dla koleżeństwa, przyjaźni oraz szacunku dla człowieka;
10) pomoc w poszukiwaniu odpowiedzi na podstawowe pytania egzystencjalne;
11) informowanie  o  możliwościach  pomocy   –  system  poradnictwa  dla   dzieci
i młodzieży;
12) ukazywanie potrzeby odpowiedzialności w korzystaniu ze środków społecznego przekazu (w tym internetu) w zakresie doboru treści, krytycznej oceny formy przekazu oraz poświęconego czasu;
13) pomoc w rozpoznawaniu i rozwijaniu zdolności, w odkrywaniu możliwych dróg realizacji osobowej i zawodowej wychowanka, przygotowywanie do odpowiedzialnego pełnienia zadań na każdej z nich.